ปรัชญาจิตวิทยา : บทที่ 1 ปรัชญาจิตวิทยาคืออะไร

ปรัชญาคือ ความพยายามของปัญญาที่จะเข้าใจตัวเองอย่างมีความสุข ในระดับนี้เรียกว่าปรัชญาบริสุทธิ์ มี 2 ขั้นตอน ขั้นตอนแรกสนใจอยากรู้ว่าในบรรดาความรู้ภายนอกตัวเองนั้น อะไรมีอยู่จริงและตัวเองมั่นใจได้อย่างไรว่ามีอยู่จริง เมื่อมั่นใจได้ก็มีความสุข ขั้นตอนนี้คือ อภิปรัชญา (metaphysics) ขั้นตอนหลังสนใจอยากรู้ว่า มั่นใจได้เพราะเกณฑ์ใด ขั้นตอนนี้เรียกว่า ญาณปรัชญา (epistemology) เมื่อเชื่อเกณฑ์ใดก็มีความสุข  (กีรติ บุญเจือ, 2559) ชาวกรีกไม่แบ่งประเภทปรัชญาเพราะความรู้ทุกอย่างเป็นปรัชญาหมด (การช่างและเทคนิคไม่ถือว่าเป็นความรู้เพราะใช้ฝีมือแทนปัญญา)

ต่อมาความรู้ส่วนใดมีชื่อเรียกเป็นวิชาก็ถือว่าไม่ใช่ปรัชญา ปรัชญาจึงได้แก่ ความรู้ที่ยังไม่แยกตัวออกไป คริสเตียน วอลฟ์ (Christian Wolff 1679-1754) แบ่งเนื้อหาปรัชญาในสมัยของตนเองออกเป็น 4 สาขาคือ Metaphysics, Epistemology, Logics, Axiologia (ซึ่งประกอบด้วย Ethics, Aesthetica, Politics และ Oeconomica) ยอห์น แพสมอร์ (John Passmore 1914-2004) เห็นว่าความรู้ต่างๆ มีสาขาของตนหมดแล้ว จึงเสนอให้แบ่งปรัชญาเป็นปรัชญาบริสุทธิ์และปรัชญาประยุกต์

ปรัชญาจิตวิทยาจึงได้แก่ การนำเอาปรัชญาบริสุทธิ์ไปตีความผลสรุปหรือข้อสรุปใดๆ ของวิชาจิตวิทยา ซึ่งรวมถึงปรัชญาจิตใจ (philosophy of mind) เบอร์มูเดซ (Bermudez 2005) เสนอวางกรอบของปรัชญาไว้ว่าเป็นอภิปรัชญาและญาณปรัชญาที่เกี่ยวข้องกับกิจกรรมทางปัญญา (activity of cognition) และการอธิบายสาเหตุแห่งพฤติกรรม ปัญญามาได้อย่างไร เราสามารถอ้างระบบในธรรมชาติหรือเหนือธรรมชาติมาอธิบายที่มาและลักษณะกลไกทางจิตวิทยาได้หรือไม่

ทั้งนี้ ปรัชญาจิตวิทยามีเนื้อหาในเชิงสหวิทยาการและนำปัญหาของปรัชญาจิตที่สนใจทวินิยมระหว่างจิตกับกายมาพิจารณาเพื่อหาการมีอยู่ของความสัมพันธ์ระหว่างสภาวะทางจิตใจ (mental state) กับภาวะทางสมอง (brain state) ด้วยข้อมูลประสาทวิทยาศาสตร์เพื่อเสนอเนื้อหาอภิปรัชญาที่ลึกซึ้งถึงธรรมชาติและกลไกของปัญญาโดยไม่ปิดกั้นข้อมูลจากการวิจัยทางวิทยาศาสตร์สมัยใหม่ซึ่งก้าวหน้าอย่างมากในสาขาจิตวิทยาปัญญา (cognitive psychology) และจิตวิทยาเชิงทดลอง (scientific psychology)

ทั้งนี้ ปรัชญาจิตวิทยายังคงสนใจเนื้อหาอภิปรัชญาของปรัชญาจิตอันเป็นรากฐานของการใช้คำเพื่อสื่อถึงจิต จิตใจ จิตวิญญาณ และการตีความหมายเพื่อการอธิบายพฤติกรรมต่างๆ ของมนุษย์

 

 

อ่าน  ปรัชญาจิตวิทยา : บทที่ 1 รากความคิดของจิตวิทยา

One thought on “ปรัชญาจิตวิทยา : บทที่ 1 ปรัชญาจิตวิทยาคืออะไร

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s